Eztabaidak Konpontzeko Baliabide Egokiak

Aplikazio-eremua

Urtarrilaren 2ko 1/2025 Lege Organikoak bide ez-jurisdikzionaleko eztabaidak konpontzeko bitarteko egokiak arautzen ditu. Haren aplikazio-eremua gai zibilek eta merkataritzakoek osatzen dute, mugaz gaindiko gatazkak barne.

Aplikazio-eremutik kanpo geratzen dira konkurtso- eta lan-gaiak, horien araudi erregulatzailean jada aurreikusten baitira gai horien izaerarekin eta berezitasunekin bat datozen konponbide itunduak gauzatzeko tresnak; prozesu penala, xedapen-printzipioa arautzen ez duena, hargatik eragotzi gabe biktimek justizia errestauratiboko zerbitzuetara jotzeko duten eskubidea, delituaren ondoriozko kalteen erreparazio material eta moral egokia lortzeko, legez ezarritako baldintzak betetzen direnean.

Alderdietako bat sektore publikoko erakunde bat den edozein motatako gaiak ere ez daude sartuta, eta hori administrazio-eremuan eta administrazioarekiko auzien jurisdikzio-ordenan gatazkak ebazteko baliabide egoki horiek etorkizunean arautu arte. Horretarako, legegintza-tresna propioa eta bereizia behar da.

GEBEen nahitaezkotasuna

2025eko apirilaren 3tik aurrera, urtarrilaren 2ko 1/2025 Lege Organikoaren 5. artikuluko arauak aplikatzen dira. Arau horien arabera, jurisdikzio-ordena zibilean, oro har, demanda onargarria izan dadin, prozedura-betekizuntzat hartuko da aldez aurretik gatazkak konpontzeko bitarteko egokiren batera jo izana.

Hala ere, legeak zenbait salbuespen jasotzen ditu, eta horietan ez da betekizun hori eskatzen:

• Oinarrizko eskubideak defendatzea jurisdikzio zibilaren aurrean.
• Kode Zibilaren 158. artikuluko adingabeak babesteko neurriak.
• Desgaitasuna duten pertsonei laguntzeko neurri judizialak.
• Seme-alabatasunari, aitatasunari edo amatasunari buruzko gaiak.
• Ondasun edo eskubide baten edukitza edo edukitza babestea (babes sumarioa), hura kendu edo haren erabilera eragotzi denean.
• Kalteak eragin ditzakeen obra, eraikina, zuhaitza, zutabea edo antzeko objektua premiaz eraisteko edo eraisteko eskaera.
• Jokabide-arazoak dituzten adingabeak babes-zentroetan sartzea, etxeetan edo beste leku batzuetan sartzea adingabeak babesteko neurriak gauzatzeko edo lapurtutako adingabeak nazioartean itzultzea.
• Kanbio-judizioa.
• Betearazpen-demandak.
• Demandaren aurretik eskatutako kautela-neurriak.
• Atariko eginbideak.
• Borondatezko jurisdikzioko espedienteak, salbu eta ezkontideen arteko desadostasunengatiko eta irabazpidezko ondasunen administrazioko esku-hartze judizialeko espedienteak, eta guraso-ahalaren egikaritzako desadostasunengatiko esku-hartze judizialeko espedienteak.
• 1896/2006 (EE) Erregelamenduaren Europako ordainketa-errekerimendua.
• Europako munta txikiko prozesua.
• Emakumeen aurkako indarkeriaren arloko epaitegien ardurapeko gatazka zibilak (Botere Judizialaren Lege Organikoaren 89.9 artikulua, 1/2025 Lege Organikoaren 4.2 artikuluarekin lotuta).

Prozedura-baldintza hori betetzeko, negoziazio-jarduera hori edo hura egiten saiatzea dokumentu bidez jaso beharko da, bai hirugarren pertsona neutral batek esku hartu badu, bai esku hartu ez badu.

GEBE motak

• Bitartekaritza: Prozesu honetan, bitartekari neutral batek alderdien arteko komunikazioa errazten du, akordio bat lortzeko. Auzi zibil eta merkataritzazkoetako bitartekaritzari buruzko uztailaren 6ko 5/2012 Legeak arautzen du.

• Adiskidetzea: Notarioen, erregistroen, Justizia Administrazioko letraduen edo bake-epaileen aurrean egin daiteke, dagozkion legeetan ezarritakoaren arabera.

• Zuzeneko negoziazioa: alderdiek zuzenean edo abokatu-laguntzarekin negoziatzen dute gatazka konpontzeko.

• Elkarlan-zuzenbideko prozesua: negoziazio-prozesu bat da, zeinaren bidez alderdiek, elkarlan-zuzenbideko akreditazioa duten abokatutzako profesionalekin batera eta haiei aholku emanda, eta, hala badagokio, gaian adituak diren hirugarren pertsona neutralen esku-hartzearekin, beren eztabaidarako konponbide adostua bilatzen baitute.

• Eskaintza lotesle konfidentziala: alderdietako batek eskaintza bat egiten dio beste alderdiari, eta onartzen bada, loteslea izango da.

• Aditu independentearen iritzia: Alderdiek adostasunez izendatutako profesional neutral batek gatazkari buruzko iritzi ez-loteslea ematen du, eta horrek akordio bat lortzen lagun diezaieke alderdiei.

Demanda bat aurkeztu aurretik egin beharreko urratsak

Auzitegietara jo aurretik, urtarrilaren 2ko 1/2025 Lege Organikoak gatazka konpontzeko bide alternatiboak saiatzea eskatzen du. Gida praktiko honetan, jakin zein urrats egin behar dituzun aldez aurretik eta nola bete prozedura-baldintza hori.

1/2025 Lege Organikoaren prozeduraren baldintza betetzeko gida

Zeintzuk dira herritarrentzako onurak

• Prozedura judizialak baino arinagoak eta malguagoak dira. Gatazkak dinamikoak dira, eta konponbide dinamikoak behar dituzte, prozesuen denborak eta formak bermatu ezin dituztenak.

• Kostu ekonomiko eta denborazko kostu txikiagoa.

• Alderdiek une oro mantentzen dute prozesuaren eta emaitzaren kontrola.

• Normalean, auzitik eratorritakoak baino kostu pertsonal txikiagoa izaten dute.

• Gatazkan oinarritu beharrean, lankidetzan oinarritzen dira. Gizarte-kohesioa bultzatzen dute eta etorkizuneko harremanak zaintzen dituzte.

• Alderdiek lortutako erantzunarekin gusturago egoteko aukera ematen du.

• Lortutako akordioak betebeharpekoak betetzeko modukoa izan behar du beti, konponbideak eraginkorragoak izan daitezen.

GEBE zerbitzuak arlo zibilean eta merkataritza-arloan Euskadin

Kontsumoko bitartekotza

Eusko Jaurlaritzaren erakunde autonomoak, Kontsumobidek, eskaintzen duen zerbitzua da, kontsumitzaileen eta erabiltzaileen eta erositako zerbitzuak eta produktuak ematen dizkietenen artean sortzen diren gatazketan bitartekari-lanak egiteaz arduratzen dena.

Hipoteka-bitartekotza

Hipoteka Bitartekaritzako Zerbitzua, Eusko Jaurlaritzak ematen duena Ekonomisten Euskal Elkargoko eta Euskal Autonomia Erkidegoko Zinpeko Kontu-azterlarien Institutuko profesionalen bitartez. Helburua hipoteka-betearazpeneko kasuak saihestea da, eta, horretarako, bitartekaritza egiten dute eskatzen duten pertsonen eta finantza-erakundeen artean, ordaintzeke dagoen zorra berriro negoziatzeko.

Familia-bitartekaritza

Familia Bitartekaritzako Zerbitzua Familia Bitartekaritzari buruzko otsailaren 8ko 1/2008 Legeak arautzen du, eta zerbitzu horretan hirugarren pertsona inpartzialak eta adituak laguntzen zaizkie alderdiei beren familia-gatazketarako adiskidetasunezko irtenbideak beren kabuz lortzen.

Zigor-arloko prozesuari buruzko GEBE zerbitzuak Euskadin

Prozesu penala ez da sartzen urtarrilaren 2ko 1/2025 Lege Organikoaren aplikazio-eremuan, nahiz eta lege horrek aipatzen duen biktimek eskubidea dutela justizia errestauratiboko zerbitzuak eskuratzeko, delituaren ondoriozko kalteen erreparazio material eta moral egokia lortzeko, legez ezarritako baldintzak betetzen direnean.

20. artikuluak Prozedura Kriminalaren Legearen zenbait aldaketa aurreikusten ditu, eta bederatzigarren xedapen gehigarri berri bat sartzen du, justizia errestauratiboari buruzkoa.

Eusko Jaurlaritzak konpromisoa hartu du Euskadin eredu judizial errestauratibo moderno, eraginkor eta gizatiarrago bat ezartzeko, eta honako zerbitzu hauek jarri ditu herritarren eskura:

Justizia errestauratiboa

Justizia Errestauratiboaren Zerbitzuak jurisdikzio penalean eta jurisdikzio zibil-familiarrean egiten du lan, seme-alaba adingabeak ardurapean dituzten banantzeen eta dibortzioen kasu judizializatuetan, gure autonomia-erkidegoko barruti judizial guztietan, doan.

Gazte Justizia

Gazte Justiziako Zerbitzua martxan jartzen da legea urratzeagatik atxilotutako adingabeen kasuetan. Helburua da adingabeak eragindako kaltea aitortzea eta biktimarekin konpondu ahal izatea. Bitartekaritza mota horrek kontzientzia hartzea, birgizarteratzea eta berrerortzea eta askatasunaz gabetzeko neurriak saihesten ditu.